Tålegrensen av Ellen Gustavsen

Gustavsen kan det å trollbinde lesar med sine historier.

• Norsk tittel: Tålegrensen
• Forfatter: Ellen Gustavsen
• Sjanger: Krim
• Antall sider: 317
• Utgivelsesår: 2026
• Utgiver: Cappelen Damm

Ellen Gustavsen (Født 1975) er utdanna lektor, og jobber med karriereveiledning. Ho debuterte som forfattar i 2020 med krimromanen «Tro meg når jeg lyver». Sidan den gong har ho utgitt «Den navnløse arven» (2023) og «Tålegrensen» (2026).

Når en død kvinne driver i land i Nordgulen, åpnes også et gammelt sår: Hva skjedde med Benjamin som forsvant for over tjue år siden? Johanna Brekke har vendt tilbake til hjemstedet, og begynner å nøste i fortiden. Det blir tydelig at noen er villige til å gå langt for å beskytte sannheten. Are har vokst opp uten en far. Han kjemper for å ta vare på både den syke moren og familiegården. Et unikt myrområde er truet av hytteutbygging. En hel bygd tvinges til å velge mellom natur, penger og lojalitet. I en vestlandsbygd preget av tørke, naturvernkonflikter og gamle feider, avdekkes løgner og skjulte motiver og noen vil gjøre alt for å holde fortiden begravet.

Denne boka er eit leseeksemplar frå forfatter. Eg er på ingen måte påverka av dette, og har skrevet min egen subjektive vurdering av «Tålegrensen».

I min bokblogg legg eg ut bøker som eg vil anbefale videre til deg som les den. Difor publiserer eg ikkje bokanmeldelser med karakter 3 eller dårligere. Unntaket er viss forfatter/forlag likevel ynskjer dette.

Dette er ein krimroman og er bok nr. 3 i serien om Johanna Brekke og Lars Lukassen. Boka kan fint leses frittstående.

Det er ikkje så ofte ein møter på krimbøker der andre enn hovedpersonene er jeg-personen i boka, men her er altså den 22 årige Are jeg-personen. Han har vokst opp uten ein far, og steller på sin ME-syke mor. Ein treng dermed ikkje vere eit unikum for å skjønne at denne personen speler ein viktig rolle i boka. Are er ein god karakter som har sine meininger og som gjer det han kan for å forsørge sin mor, drifte familiegården og unngå at utbyggere får kloa i eit myrområde til hytteutbygging. Som ein kan sjå, så er denne karakteren ein travel mann…

Mamma har svelget et par brødbiter. Jeg ruller henne over på siden, fjerner de våte klærne og tisselakenet. Legger et nytt under henne. Jeg stryker en varm klut over de tynne armene. Mamma får gåsehud enda så varmt det er. Jeg får klump i magen når jeg tenker på vinteren.

Johanna Brekke har vendt tilbake til heimstaden sin, og det tar ikkje lang tid før nysgjerrigheten nok ein gang pirrer ho til å forsøke å nøste opp i saker og ting. Men ho møter raskt motstand frå personer som ikkje vil at fortid skal komme til overflata. Det er ein fin progresjon i karakterutvikling og me blir litt betre kjent med Johanna gjennom hennes tanker og dei situasjonene ho kjem opp i.

Det er ein roleg start på boka, der me får ein introduksjon av karakterer og ein oppbyggende fase av historia. Det handler blant anna om klimaendringer, hytteutbygging og eit godt gammalt bygdeliv der «alle kjenner alle» og ryktene florerer. Det handler også om dei store skilnadene når det kjem til økonomi og rangstige.

Boka er veldig romanpreget til å vere ein krimroman. Forfatter setter sårbarheten til karakterene i fokus, og me får ta del i dei menneskelege bristene og dei innerste irrgangene som kan herje i ein person. Fleire har mørke hemmeligheter som dei bærer på og ein finn både utroskap og forelskelse som skaper problemer.

Det er eit psykologisk godt driv som gjer til at boka har relativt få dødpunkter. Sjølv om den er romanpreget så ligg det ei nerve der og banker, og ein veit at noko er fryktelig galt, men er usikker på kva og kven. Det er fyrst mot slutten av boka at den bikker meir over til krimsjangeren og då får me meir politi og etterforskning involvert også.

Gustavsen har eit folkelig og flytende språk som skaper leseglede. Historia er truverdig og miljøskildringene frå eit kupert vestlandsbygd er strålende. Ein kan formelig føle naturkreftene slå innover bygda som ligg i eit mektig landskap. Dette gjer historia ekstra levende.

Jeg styrter tilbake til stuevinduet. Lyden er overdøvende. Drønnet kommer mot meg. Så ser jeg det. Trærne faller som fyrstikker i fjellsiden. I skråningen raser jordmassene nedover mot veien. Det er som et langt tordenvær som ikke gir seg. Massene feier med seg søppelskuret. Jeg presser nesa inn i glassruten og ser jordskredet som breier seg nedover dalsiden mot meg. I flere sekunder står jeg som fryst, stirrer mot jordmassene som velter frem. Jeg må ut. Nå. 

Både Johanna og Lars speler både andre og tredje fiolin i denne boka, men deira bidrag er likevel nok til at dei får sin tiltenkte plass etterkvart som ting utspeler seg.

Boka veksler mellom forskjellige personer, det er relativt korte kapitler og det er fine cliffhangere som opprettholder spenning. Det aller meste foregår i «nåtid», men her og der gjer forfattar eit hopp tilbake til 1995, og gradvis blir ei fortid avdekket på denne måten.

Når ein kjem godt i gong med boka så ser ein raskt at alt er gjennomtenkt og sammensatt, og historia vert trollbindende. Dette førte til at boka vart vanskeleg å legga frå seg, noko som alltid er eit meget godt teikn på at forfattar har truffet med sitt bodskap.

«Tålegrensen» er ein romanpreget krimroman med ein god dose psykologi og spenningsmoment i seg. Gjennom forskjellige karaktertrekk, trollbindende historie og storslåtte miljøskildringer er dette ei bok som ein verkeleg slit med å legga frå seg. Ellen Gustavsen har nok ein gong truffet særs godt med si historiefortelling.

TERNINGKAST: 5