Bokblogger

Drivende god krimroman og bok nr to med politietterforsker Emil Ribe i spissen.

• Norsk tittel: Døde øyne ser ikke
• Forfatter: Jan-Erik Vik
• Sjanger: Krim
• Antall sider: 286
• Utgivelsesår: 2023
• Utgiver: Liv Forlag

Jan-Erik Vik jobber som veileder i Aktiv fritid i Kristiansand kommune. I 2010 debuterte han som forfattar med novellesamlinga «Siste timen». Sidan har han gitt ut ytterlegare fire novellesamlingar. Vik har publisert over hundre noveller i ulike magasiner i Noreg, Danmark og Sverige. Han har også sin eiga podcast kalla «Krimnoveller», der han sjølv les sine eigne noveller. «En grav å gå til» er hans fyrste kriminalroman. I 2023 gav han ut «Døde øyne ser ikke».

Psykiateren Mona Jones er særdeles anerkjent innen sitt fagfelt, men like beryktet for sin utsvevende omgang med menn. Når en ung eiendomsmegler blir funnet drept, trekkes hun ufrivillig inn i saken, ettersom hun nylig har hatt et kort, men lidenskapelig forhold til ham. Etterforsker Emil Ribe blir satt til å løse drapsgåten, som etter hvert også omfatter et nytt drap. Og han møter på flere utfordringer. En av dem er at han selv har hatt en het affære med den karismatiske Mona Jones.

Denne boka er eit leseeksemplar frå Forlagshuset i Vestfold. Eg er på ingen måte påverka av dette, og har skrevet min egen subjektive vurdering av «Døde øyne ser ikke».

I min bokblogg legg eg ut bøker som eg vil anbefale videre til deg som les den. Difor publiserer eg ikkje bokanmeldelser med karakter 3 eller dårligere. Unntaket er viss forfatter/forlag likevel ynskjer dette.

Dette er ein krimthriller, og er ei frittstående bok om etterforsker Emil Ribe.

Mona Jones er psykiater og ei attraktiv kvinne. Ho lever eit utsvevende liv når det kjem til omgang med menn. Før dette livet starta hadde ho eit lykkeleg samboerskap med Peter. Men ein dag vert han funnet drept utenfor leiligheten deira. Etter dette har ho aldri sluppet ein mann innpå seg følelsesmessig. Når ein av hennes mange beilere vert funnet drept, vert ho dratt inn i saken. Pussig nok er det politietterforsker Emil Ribe som tar kontakt med ho. Dei har nemlig hatt ein affære ei tid tilbake, og ingen av dei har heilt kommet over det. Gamle følelser blusser dermed opp, samtidig som Emil må holde seg nøytral og hugse på at han har ein samboer og bonusdatter heime. Utfordringene står i kø, og det vert ingen enkel sak for etterforskningsteamet å løyse saken.

Vik går inn i menneskesinnet på karakterene. Her får me servert det djupeste djupe i eit forvridd sinn, men også forhold, familie, kjærleik, gamle sår som røskes opp att og eit solid og godt plott.

Mona er jeg-personen i boka. Ein får eit tidleg inntrykk av at oppveksten hennes var preget av ein manipulerende far, som også var og er ein kontrollfreak.
Det er litt uvanleg at ikkje den sentrale etterforskeren er midtpunktet og jeg-personen, men dette gjorde Vik også i sin første krimroman «En grav å gå til» med stor suksess. Me kjem godt under huden på dei viktigste karakterene, der følelser og sinnsstemninger står i fokus.

Allereie i starten av boka får me servert gode og truverdige avhøyrsdialoger. Emil og Gunnar er begge erfarne etterforskere ved Kristiansand politikammer, og saman utretter dei mykje. Dei jobber tett saman, men likevel er det masse Emil ikkje veit om Gunnar. For Emil så handler det om å gjere ein god jobb når han er på jobb, og skille privatliv frå arbeidet. Men når desse to verdener kolliderer, ja då får til og med han problem med å oppretthalde den kalde arbeidsmaska.

– Jeg følte meg som den usleste personen i verden. Der sitter den flotte, unge kvinnen som nettopp har mistet samboeren, er bedratt av samme drittsekk, og så må hun forsvare seg mot to voksne mannfolk som sår tvil om hvorvidt hun er innblandet. Fy faen, så jævlig. Vi ga henne ikke et smil engang, bare frontkolliderte bilen hennes enda en gang.

Vik er dyktig på å skildre tankesettet til mennesker. Han observerer folk på ein veldig truverdig og fin måte. Han tar oss med inn i Mona’s arbeidskvardag som psykiater og i møter med pasienter. Ein vert dermed på mange måter ei flåge på veggen, noko som er fascinerende lesing. Her finn ein gode betraktninger sett frå både behandler og frå klientene som sliter.

Det er ein drivende god utvikling i historien, og den kryper under huda på leseren. Det meste foregår på det psykologiske planet, men også i form av hendingar og klassisk krimetterforskning.

Han så for seg de verst tenkelige scenarier, og med sitt dystre erfaringsgrunnlag var det grufulle tanker som ga seg til kjenne. Han bet seg nesten til blods i leppen, blunket ukontrollert og klarte knapt å sitte stille selv om han var beltet fast i setet. Uroen han kjente på var som en intens kløe.

Det er stort sett eit truverdig plott og hendinger. Likevel så er det ein og anna situasjon som ein kan rynke litt på nasa av. Men i det store og det heile biletet så vert det berre ein parentes.

Boka er lettlest med sine 59 kapitler på under 300 sider. Enkelte tilbakeblikk er det, men sidan det står i kursiv, vert ein aldri i stuss over tidsperspektivet. Språket synes eg Vik har hevet frå sin forrige utgivelse, og det er alltid gledelig å sjå ein progresjon i eit forfatterskap.

Som i den fyrste boka, så får me eit veldig fint innblikk i privatlivet til Emil Ribe. Han er samboer med Rita, og har den 16 år gamle Ylva som bonusdatter. Det er ikkje til å unngå å dra på smilebåndet over hans overbeskyttelse overfor Ylva når ho kjem heim med ein gutt.. Slike skildringer gjer liv til karakterene, og viser at dei er sårbare på kvar sin måte. Rett og slett strålende.

Emil ble stående igjen i bunnen av trappen og se på at Ylva ble kløpet forsiktig i baken. Han bet seg i leppen for ikke å brøle. Hadde mest lyst til å pælme den lille kødden på hode ut av huset. I stedet bet han det i seg, og gikk inn i stuen til Rita.

Dette er ein krim der psykologi står sterkt. Forfatter tar oss med inn i menneskesinnets lunefulle irrganger, og viser at ein aldri veit kva som foregår på innsida av eit menneske. Det er gode vekslinger mellom det psykologiske spelet og action. Og ikkje minst er det strålende vendinger når ein føler at forfatter har malt seg sjølv opp i eit hjørne.

«Døde øyne ser ikke» er ein drivende god psykologisk krimthriller. Få klarer å observere eit menneske betre enn Jan-Erik Vik. Skildringene rundt tankesett og sinn er upåklagelige. Denne boka tilhøyrer definitivt toppsjiktet innan sin sjanger.

TERNINGKAST: 5+