En krigsseilers kamp av Oddvar Schjølberg

Dette er ein interessant og velskrevet krigsdokumentar om opplevingar som krigsseiler under den andre verdskrig.

  • Norsk tittel: En krigsseilers kamp
  • Forfattar: Oddvar Schjølberg
  • Sjanger: Dokumentar, Krig
  • Antall sider: 270
  • Utgivelsesår: 2022
  • Utgiver: Liv Forlag

Oddvar Schjølberg (Født 1948) debuterte som forfattar med boka «Krigsseiler og tidsvitne» i 2005. Sidan har han utgitt eit to-sifra antall bøker, dei fleste med andre verdskrig som bakteppe. I 2022 gav han ut krigsdokumentaren «En krigsseilers kamp».

Rundt 45 000 norske sjøfolk seilte under krigen. Ikke alle kom hjem. Hver tiende mann døde for vår frihet. Hver og en av dem har sin egen historie. Dette er historien til Norman Bendix Johannesen fra Kristiansand, fortalt med hans egne ord. Han var en hverdagshelt under krigen, men søker ingen heltestatus. Han var ingen kriger – Norman var sjømann. Gjennom krigsårene deltok han i 49 farefulle konvoier i Atlanterhavet, Stillehavet, Middelhavet, langs Englandskysten og i Det indiske hav. I tillegg var han med i en lang rekke andre oppdrag, da skipet seilte alene uten eskorte. På mirakuløst vis unngikk han selv å bli torpedert, men han observerte en rekke andre skip som ble torpedert eller bombet. Sammen med resten av mannskapet kjente han dag og natt på usikkerheten og hjelpeløsheten, når de hørte skrikene om hjelp fra kamerater som lå lemlestet i sjøen, mens konvoien seilte forbi uten å stoppe.

Denne boka er eit leseeksemplar frå Forlagshuset i Vestfold. Eg er på ingen måte påverka av dette, og har skrevet min egen subjektive vurdering av «En krigsseilers kamp».

I min bokblogg legg eg ut bøker som eg vil anbefale videre til deg som les den. Difor publiserer eg ikkje bokanmeldelser med karakter 3 eller dårligere. Unntaket er viss forfatter/forlag likevel ynskjer dette.

Dette er ein krigsdokumentar om krigsseileren Norman Bendix Johannesen, som var ute å seilte under den andre verdskrig.

Mai 1939 får Norman Bendix hyre på ein båt og reiser til sjøs, 16 1/2 gamal. Dette vart starten på eit liv til sjøs som han nok aldri hadde sett for seg. Dei neste åra skulle han få kjenne på den intense angsten og redselen for kva som kunne skje når som helst, kor som helst. Dette er historien til Norman, men det er nok mange som kan skildre liknande historier frå sitt liv som krigsseiler. Det som gjer denne boka og Norman så spesiell, er at han har grundige og detaljerte notater frå krigen som er gjengitt i boka. For dei aller fleste krigsseilere ville ikkje snakke om det dei hadde opplevd. I så måte er dette eit unikt innblikk i deira kvardag og virke.

Jeg var veldig rastløs og anspent på den tiden, og jeg kjente hvordan angsten smøg seg inn i meg. Det var slitsomt å komme gjennom både dagen og natten.

Dette er ikkje berre ei historie om krigens dager og det dei opplevde under overfartene. Dette er også ein biografi, ei geografisk reise og eit reisebrev frå ein mann som har opplevd fryktelig masse, på godt og vondt. Han skriv om sitt indre følelsesliv, om sin kristne tro, om personer som han møter og mister på sin vei, og han skriv om alle stedene han oppsøkte og dets natur og miljø. Både før, under og etter krigen.

Hovedsakelig er det Norman’s eigne dagboknotater og dokumenter som er gjengitt, men der det er litt manko på informasjon og faktaopplysningar, har forfatter fylt inn tomromma med ei stø hånd og stor kunnskap. Boka er godt strukturert og innehar mange bilete frå krigens dagar.

Dette er ei personleg skildring, men samtidig gjenspeiler det kva mange sjømenn vart utsett for. Det er ei spanande og meget interessant historie som vert fortalt. Ein kan lese om ein ung mann som fort vart vaksen, og som etter kvart som åra og hendingar utspelte seg, fant trøst og styrke i det kristne miljøet. Sjømannskirkene stod sterkt under krigens dager, også hjå Norman Bendix. Han opplevde mange grufulle episoder på sjøen, og angsten og redselen han opplever gjentar han titt og ofte.

Vi visste ikke noe om hva som ville skje i neste sekund, og vi hadde heller ingen garanti for at vi ville komme helskinnet fram med lasten vår. Selv om det var krigshandlinger og usikkerhet rundt meg, hadde jeg nå utrolig nok fått en helt spesiell fred inni meg. Hvor godt det var å ha lagt sitt liv i Guds hender.

Schjølberg har gjengitt notatene til dagens språk. Innhaldet er imponerende oppdatert med tanke på tidens tann, der forfatter har bygget ei strukturert og utfyllande tidslinje med god hjelp frå Norman’s notater. Til saman har det blitt eit unikt innblikk i ein krigsseilers liv.

Han reiste verda rundt med diverse båter, og seilte over dei mest trafikkerte havene der det var størst sannsynlighet for å bli råka av tyske krigsskip og u-båter. Dette er behørig dokumentert i boka. Men ein kan også lese om blant anna inntrykka frå Betlehem, hans møte med Vietnam og korleis han opplevde den hurtigvoksende metropolen New York. Til tider er det eit reisebrev, der han skildrer møte med kulturer, stader og mennesker.

Han skriv også om skampletten i norsk krigshistorie. Om Nortraship-oppgjeret som var eit hån mot alle norske menn og kvinner som satte livet sitt på spel for å kjempe for dei allierte. Dette er noko som ligg han tungt for hjertet, og som mange sjømenn måtte kjempe ein innbitt kamp for å få utbetalt penger etter krigen.

Sjømennene har risikert liv og lemmer i en livbåtflukt over en distanse som tilsvarer distansen mellom Norge og Island. De kommer vel fram til London. Så krever den norske regjeringens rederiorganisasjon, Nortraship, erstatning for at de har stjålet livbåten og provianten! Det var en sånn avskyelig byråkratisk frekkhet at man fortsatt kan rødme av skam over det offisielle Norges oppførsel mot krigsseilerne.

Alt er kanskje ikkje like interessant eller relevant for ein utenforstående å lese, og noko kunne kanskje vert kortet litt ned på her og der. Med eit variert innhald vil nok dermed enkelte lesere finne nokre partier mindre interessante, mens andre vil like det. Men hovedvekta omhandler seilaser og livet ombord på båter der han jobbet i motorrommet.

Me leser om ei mor som skriv brev til sin kjære son. Ho byrja å skrive allereie same dagen som han reiste til sjøs. Norman Bendix mista ein bror under krigen til sjukdom. Han fekk aldri tatt farvel, og det tok 6 år før han fekk sjå familien sin igjen. Saknet etter familien var stor, særskilt ved juletider, men også når dei fekk etterlengta telegram og brev frå Noreg. Det er mange slike personlege skildringer i boka, som gjer at den treff leseren med stor styrke. Både hovedpersonen sjølv og forfattar klarar å setja ting i perspektiv og etterlater ei historie som er til ettertanke.

«En krigsseilers kamp» er ei viktig bok som skildrer kva ein krigsseiler har vert gjennom. Det er grufulle opplevingar, men viser samtidig eit fantastisk samhald og ei gudstru som etterkvart vart urokkelig. Dette er historia til ein krigsseiler. Dette er historia om Norman Bendix Johannesen. Det er ei sterk bok som alle med interesse for krigshistorie vil finne særs interessant. Anbefales på det varmeste.

TERNINGKAST: 5

Legg igjen en kommentar

Fyll inn i feltene under, eller klikk på et ikon for å logge inn:

WordPress.com-logo

Du kommenterer med bruk av din WordPress.com konto. Logg ut /  Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer med bruk av din Twitter konto. Logg ut /  Endre )

Facebookbilde

Du kommenterer med bruk av din Facebook konto. Logg ut /  Endre )

Kobler til %s