Bokblogger

Ei herleg og unik bok for born og unge.

• Norsk tittel: Gutta Krutt & Gledesdreperen
• Forfatter: Alexander Istad
• Illustratør: Espen Meling Sele
• Sjanger: Barn og unge
• Antall sider: 387
• Utgivelsesår: 2023
• Utgiver: Cappelen Damm

Alexander Istad (Født 1978) debuterte som forfatter i 2023 med barneboka «Gutta Krutt & Gledesdreperen», og har hausta gode kritikker for si debutbok. Espen Meling Sele er illustratør og har illustrert boka.

Alex, Nikk og Proffen bor i Ålesund sammen med en mamma som syr Sunnmørsbunader og en pappa som har som jobb å vaske bort måkebæsj på rådhusplassen. De går på verdens beste skole med verdens beste rektor, og livet er egentlig ganske bra. En dag de kommer på skolen annonserer rektor at han skal reise på en lang ferie med mannen sin. Men barna trenger ikke å bekymre seg! Han har nemlig hyret en skikkelig flink vikarrektor som heter Lars-Rune Simonsen. Gutta Krutt gleder seg ikke akkurat til å ha vikar, men er enige i at den snille rektoren deres fortjener en ferie. Det går ikke lang tid før rare ting begynner å skje på skolen. Lærerne oppfører seg merkelig, nesten som roboter. Barna slutter å le og leke i friminuttene. Noe er virkelig galt. Gutta bestemmer seg for å ta saken i egne hender, men det viser seg å være lettere sagt enn gjort. For hvem er det som følger etter dem gjennom Ålesunds gater? Hva er det egentlig som foregår på skolen? Og hva skjer når en av brødrene forsvinner sporløst?

Denne boka er eit leseeksemplar frå forfatter. Eg er på ingen måte påverka av dette, og har skrevet min egen subjektive vurdering av «Gutta Krutt & Gledesdreperen».

I min bokblogg legg eg ut bøker som eg vil anbefale videre til deg som les den. Difor publiserer eg ikkje bokanmeldelser med karakter 3 eller dårligere. Unntaket er viss forfatter/forlag likevel ynskjer dette.

Dette er ei bok som passar for born og unge i alderen 9-12 år. Boka er full av illustrasjoner og dermed lettlest.

Me møter brødrene Nikk, Alex og Proffen. Dei trives på skulen med ein rektor som speler på lag med borna. Så ein dag kjem det ein vikarrektor, og då byrjar det å skje mystiske ting på skulen. Dei tre brødrene aner ugler i mosen og forsøker å komme til botn av saken. Men det skal ikkje bli så enkelt som dei hadde sett for seg, og før dei veit ordet av det, har dei vikla seg inn i noko som blir vanskelig å komme seg ut av…

Dette er ei veldig annleis bok enn det ein er vant med frå før av. Boka er på like under 400 sider, noko som er særs uvanlig til å vere ei barnebok. Men den er meir eller mindre gjennomillustrert på kvar einaste side, og sidene flyr dermed av stad.

Illustrasjonene er «enkle» svart/hvit-teikninger, der særskilt ansiktsuttrykk kjem til sin rett. Ved å bevisst spele på følelser gjennom ansiktsuttrykkene så treng ein ikkje dei ekstravagante illustrasjonene. Humoren ligg tjukt utpå strekane, og det er lagt inn små, morosamme detaljer her og der som ein oppdager viss ein studerer illustrasjonene. Eit fint «kinderegg» der altså.

Historia er reinspikka galskap satt i system. At forfatter velger å skrive ein «advarsel» foran i boka der han understreker at ein ikkje bør forsøke dette heime, seier litt om innhaldet. Utan å avsløre alt for mykje, så vert det ein god del røyk og sprenging.

Nikk var forsøkskaninen vår, og endte som regel med flammer i håret, kruttrøyk fra buksebenet og svidde øyenbryn.

Det er ein herleg snert i historia, og det lyser lang veg at dette er ei historie som Istad verkeleg har kost seg med. Dette smittar over på lesar, og ein kan ikkje anna enn å la seg føre inn i ei forteljing som overhodet ikkje er realistisk, men samtidig er det eit univers som skaper ein god stemning.

Det er få karakterer å holde styr på. Det aller meste kretser rundt dei tre brødrene, med Alex som jeg-person. Desse brødrene finn på mykje sprell og er ei bok som eg trur særleg gutar vil like ekstra godt.

Humoren sitt laust, og det er ei bok der ein sitter og humrer for seg sjølv medan ein les. Det er på eit slikt nivå at målgruppa for boka vil kjenne set att og ikkje minst gjenkjenne galskapen.

Heldigvis hadde vi verdens beste rektor. Han ga oss ekstra fri på fredager, sjokolademelk på tirsdager og en liten premie til alle dem som ikke hadde mer enn fem feil på gloseprøvene. (Vi fikk bare tre gloser.)

Det er partier i boka der sidene er grå. Desse viser at historia foregår under bakkenivå. Eit fint visuelt verkemiddel som viderefører følelsen av at alt er gjennomtenkt, og det er eit strålende samarbeid mellom forfatter og illustratør som skaper ein heilhet.

Boka er både morosam og spennende. Det foregår mystiske ting, men kven står bak, og kven i alle dager er det som fylgjer etter dei tre brødrene gjennom Ålesunds gater? Her er det mange spørsmål som dukker opp undervegs, og som gjer til at ein gjerne leser eit ekstra kapittel og to før ein legg boka frå seg.

Bodskapet i boka? Det er ein klassisk forteljing der det på mange måtar er det gode mot det onde. Men fyrst og fremst handler det om leserglede og forteljarglede. Dette er ei bok der kognitiv læring er fullstendig tilsidesatt. Her kan lesar legge frå seg alle tanker og bekymringer, og berre la seg flyte med av historia.

Eg liker når ein forfatter forsøker noko nytt. Å tråkke opp ein heilt ny sti er ikkje ei enkel oppgåve. Men Istad og Sele klarer dette heilt utmerket. Og nettopp dette med at dei lykkes med måten historia vert presentert på, gjer til at det er noko unikt og det vert lagt merke til.

«Gutta Krutt & Gledesdreperen» er ei bok for born og unge der Gale-Mathias blir satt i system. Det er ei slik sprudlende forteljarglede ispedd enorme mengder med illustrasjoner som gjer at denne boka faller i smak hos målgruppa. Og meg som vaksen for den saks skyld. Rett og slett ein imponerende bokdebut frå Alexander Istad. Gje oss fleire bøker i serien!

TERNINGKAST: 5