Bokblogger

Ein bokskatt av de sjeldne.

• Norsk tittel: Brenda Ann likte ikke mandager
• Forfatter: Bjørn Bottolvs
• Sjanger: Krim, Roman
• Antall sider: 152
• Utgivelsesår: 2025
• Utgiver: Liv Forlag

Bjørn Bottolvs (Født 1946) har tidlegare jobba som førstebetjent ved Oslo Politidistrikt. Han debuterte med krimromanen «Kometen» i 1999, og har til sammen skrevet 10 krimromaner med politibetjenten Jo Kaasa i hovedrollen. Han har i tillegg gitt ut ei rekke bøker for barn og ungdom. I 2022 gav han ut krimromanen «Dorthea Bjørk». I 2024 gav han ut romanen «Et telt i skogen», og i 2025 kom han med krimromanen «Brenda Ann likte ikke mandager».

Nitten år gamle Ingrid drømmer om å gifte seg med Lars Monsen når han blir lei av syngedama si. Isteden skyter hun en drosjesjåfør  med pistolen hun har funnet i morfarens hytte. Mens hun etter fattig evne prøver å skjule sporene etter ugjerningen og komme seg hjem, reflekterer den sorgtunge jenta over forholdet sitt til bestefaren som to uker tidligere gikk gjennom isen på Grunntjønn. Selv om det hadde vært unormalt kaldt, var det ingen som trodde at isen kunne holde en voksen mann. Og det gjorde den jo heller ikke. 
Samtidig  jobber politiet for å finne ut hvem som drepte drosjesjåføren. Kan han ha blitt drept av en kvinnelig passasjer mens han forsøkte å voldta henne?

Denne boka er eit leseeksemplar frå Forlagshuset i Vestfold. Eg er på ingen måte påverka av dette, og har skrevet min egen subjektive vurdering av «Brenda Ann likte ikke mandager».

I min bokblogg legg eg ut bøker som eg vil anbefale videre til deg som les den. Difor publiserer eg ikkje bokanmeldelser med karakter 3 eller dårligere. Unntaket er viss forfatter/forlag likevel ynskjer dette.

Dette er ein skjønnlitterær krimroman, der historia er i fokus.

Boka er på 152 sider, så i dagens bokverden må den nesten regnes som ein kortroman. Men ikkje la deg lure av tykkelsen på boka, for innhaldet er bunnsolid, og historia er akkurat passe lang. Her er det lite med fyllstoff og langdryge og unødvendige setninger. Bottolvs sin heilt særegne forteljarstemme kler denne type bok, og me vert umiddelbart dratt inn i hans finurlige univers.

Ingrid er 19 år. Ho hadde eit nært forhold til morfaren, før han døde for to veker sidan. Moffa som ho kalte ham, var ein mann som tok seg av Ingrid, og dei hadde mange turer i skog og mark, og på hytta han eigde. Ho kan finne på å valse rundt i skogen i fleire dager om gangen, før ho kjem heim til mora igjen. Men denne turen som me vert vitne til, vert ikkje som alle andre. Ho har nemlig skutt og drept ein drosjesjåfør. Sakte, men sikkert løyser forfatter opp om kva som har skjedd gjennom parallelle historier frå fortid og nåtid.

Jeg snur meg mot baksetet, ser bare hodet og litt av overkroppen på han som ligger der. Han ligger rolig. Ja, selvsagt ligger han rolig. Han er jo død. Jeg veit jo det, at han er død, men likevel er det sånn at jeg ikke kan tro det. At det ligger en død mann i baksetet, og her sitter jeg som om ingenting har skjedd.

Me vert kasta rett ut i drapet. Som lesar sit ein att som eit stort spørsmålsteikn. Kven er denne Ingrid som vil gifte seg med Lars Monsen, og som virker ustabil, nesten psykotisk. Årsak til kvifor ho drepte, bakgrunn for turen og ikkje minst hennes varme forhold til Moffa, nøstes opp, og ein ser heilhetsbiletet. Får lesar ein nytt syn på ho, eller er ho fortsatt ei ustabil kvinne? Les sjølv og bedøm.

Historia er nært og melankolsk. Saknet etter ein som har gått bort riv og slit i karakteren, og sjølv om ho ikkje vil innrømme det, så har bortgangen gått hardt inn på ho. Nesten heile historia kverner rundt ho og Moffa. Frå dei var på turer ilag, til alt ho har lært av ham opp gjennom åra. Det er også litt mystikk rundt bortgangen hans. Gjekk han gjennom den tynne isen med vilje, eller var det andre årsaker til dødsfallet?

Jeg blir sittende, forfjamset, og ser at sola smelter, at den oransje sola smelter langsomt, helt til den ikke lenger finnes. Bare en glorie av lys rundt den hvite fjelltoppen. Sola som smeltet som smør i ei steikepanne. Moffa sa noe sånn en kveld da vi satt sammen på steintrappa – at det var som om sola over Kviteggen smelta som smør i ei heit steikepanne. Moffa brukte alltid smør i steikepanna når vi skulle spise speilegg.

Det er korte kapitler i ei kort bok, så den kan fint leses ein ettermiddag. Når ein fyrst byrjer å lese boka, så er det vanskelig å legge den fra seg. Det er eit fantastisk språk og ein imponerende historie. Bakgrunnen for historia er basert på ein verkeleg person, nemlig Brenda Ann Spencer, som setter ein ekstra spiss på romanen.

Skildringene er stille, vare og reflekterende. Alt foregår i eit roleg tempo, og forfatter rusher på ingen måte handlinga. Eit drap er begått, og etter ei stund vert politet kopla inn. Her får me avhørssituasjoner og ein enkel etterforskningsdel, men hovedvekta handler om forholdet mellom Ingrid og Moffa.

Stjernehimmelen over meg var voldsom. Moffa sa en gang noe om stjernene, at de fleste av dem var døde for flere tusen år siden, men ennå nådde lyset fra dem ned til jorda. Jeg tenkte at sånn var det med Moffa óg, at selv om han var død, hadde allerede vært død i nesten et par uker, så skulle han fortsatt lyse, i alle fall for meg skulle han lyse i all tid.

Det er store motsetninger mellom de to hovedkarakterene. Ingrid er ei ung kvinne med bastante meininger. Ho har ein tendens til å konkludere utan å vite. Dette fører til eit tankekjør som kunne vert unngått. Moffa var ein som leste Tarjei Vesaas og høyrde på Cornelis Vreeswijk. Han likte å fortelja historier og sagn, og lærte villig vekk av sin opparbeida kunnskap. Dette har forma ho som person, og har gjort til at ho er den ho er.

Krimromanen er særs velskrevet og trollbinder meg som lesar frå fyrste side av. Det er ein sår tone i teksten, der mykje handler om lengsel og sorg. Minner frå ei svunnen tid dukker stadig opp att, og korleis det heile kumulerer i eit drap er ein snedig utvikling i historia.

«Brenda Ann likte ikke mandager» er ein melankolsk og sår krimroman, der det skjønnlitterære er i fokus. Alt foregår i eit roleg tempo med hovedfokus på forholdet mellom den 19 år gamle Ingrid og hennes morfar. Dette er uten tvil ein av de sterkeste leseopplevelsene eg har hatt på lang tid. Ein bokskatt av de sjeldne. Eg tar av meg hatten for Bjørn Bottolvs og det han har skapt gjennom denne historia.

TERNINGKAST: 5+